Plateforme de la forêt de Soignes : Les News

MARS 2007

Table des matières

Et comme d'habitude, n'hésitez pas à consulter et à alimenter notre agenda en ligne pour connaître les activités organisées en forêt de Soignes!


Edito

Le printemps est enfin arrivé, temps de renaissance pour la nature et en quelque sorte, moment d’éclosion pour certains projets menés par la plateforme... : une consultation concernant les zones de protection où vous étiez nombreux à prendre la parole, à suggérer de çi de là quelques modifications, un processus de dialogue entre Bruxelles Environnement - IBGE et les associations de jeunesse afin d’améliorer la collaboration entre ces différents acteurs pour le bien-être de tous, la recherche de solutions constructives en partenariat avec les organisations de cyclistes avec déjà des retombées pratiques.

Bref, une collecte fructueuse dont vous devriez voir les effets sur le terrain dans les mois à venir. Au plaisir de vous croiser donc, en forêt.

retour


Débardage au cheval en Forêt de Soignes


© Madeline Hammond

Des chevaux de trait en Forêt de Soignes ?
Nous ne sommes pas au siècle passé mais bien aujourd'hui. Ceux qui l'ont vu ont sans doute aperçu Bart. Il fait des sorties régulières avec d'autres chevaux de trait. Ces chevaux sont beaucoup plus puissants que les chevaux de course ou les poneys. Ils pèsent entre 650 et 1000 kg suivant la race. Ils ont une longue histoire : ils servaient aux malles postales, à l'agriculture et au halage des péniches. L'armée les utilisait pour la cavalerie et l'artillerie. Aujourd'hui, on les utilise pour des attelages de promenade, pour le débardage (transport des grumes du lieu d'abattage au lieu d'enlèvement), pour la pêche aux crevettes mais aussi pour le lait de jument ! Nos chevaux de trait belges sont connus mondialement pour leur calme, pour l'obéissance et leur caractère travailleur.

Parlons un peu de l'exploitation forestière et de notre puissant cheval.
Les arbres tombés ou abattus sont prédécoupés sur place. Le tronc principal est déplacé par une machine ou un cheval. Dans le cas du débardage au cheval, cheval et homme travaillent ensemble. Le cheval est attelé avec une sorte de gros collier en cuir et bois sur lequel sont accrochés des chaînes et une barre qui sert à tirer les longues grumes (arbre abattu, ébranché et encore couvert d'écorce). Le cheval obéit à la parole. Quelques mots dits dans la langue traditionnelle du débardeur belge suffisent.

Et notre environnement ?
Cette technique ancestrale permet de préserver le milieu fragile de la forêt. En effet la couche fertile du sol de notre forêt est fine et donc est sensible aux passages fréquents et au poids de grosses machines forestières. Un cheval fait moins de dégâts : il ne provoque pas d'ornières, n'a pas besoin de chemin, il peut passer facilement entre deux arbres sans les blesser, son poids est toujours réparti sur au moins 3 jambes, il est silencieux et ne pollue pas. Il peut aussi travailler sur de belles pentes comme nous en avons en Forêt de Soignes et ne s'enlise pas ! Mais il faut savoir qu'un cheval ne peut déplacer qu'un poids et une longueur limités. Il ne pourra pas dégager une grume de hêtre de 25m de long. On le verra plus souvent au travail dans une pinède (une forêt, un bois ou une plantation de conifères) ou avec des plus petits arbres. Il ne remplacera pas les machines à moteur dans notre hêtraie cathédrale mais il présente une alternative intéressante qui mérite d'être développée. Cette forme de travail forestier participe à une gestion durable en associant les fonctions écologiques et économiques, en respectant le milieu et en développant le partenariat. Bruxelles Environnement - IBGE l'a bien compris et utilise les services de l'ASBL «Cheval et forêt».

Lors de votre prochaine balade n'oubliez pas de saluer Bart !

Madeline Hammond,
Guide nature

Plus d'info sur www.chevaletforet.be

Vous avez également un aspect de Forêt de Soignes à faire découvrir?
Envoyez votre article à Barbara de Radiguès, barbara@soignes-zonien.net, 77 rue A. Bréart, 1060 Bruxelles ou 0479/78.24.54.

retour


Charte "Jeunes et espaces verts"

Les associations de jeunesse et les gestionnaires des espaces verts bruxellois s’engagent...

Comment concilier fréquentation de la forêt par un public de plus en plus nombreux, détente pour les jeunes, spontanéité des initiatives des animateurs de terrain, respect de la nature et de l’environnement...? Comment optimiser la coopération entre associations de jeunesse et gestionnaires des espaces verts en région bruxelloise? Tout un chantier auquel se sont attelés un bon nombre d’associations de jeunesse, les gestionnaires des espaces verts - Bruxelles Environnement - IBGE et le Cabinet de la Ministre Evelyne Huytebroeck.

Ce processus de dialogue s’est actuellement déroulé en trois temps. Une première réunion pour apprendre à se connaître, identifier les défis et objectifs de chacun, tester le désir de collaboration. Une seconde, pour préciser les axes essentiels de la collaboration, les idées des uns et des autres, les engagements proposés et attendus. Une troisième, enfin, pour rédiger une charte reprenant les engagements réciproques des parties au débat.

Reste maintenant aux partenaires à consulter leurs collègues au sein de leur organisation, à finaliser le document et à s’engager dans des actions concrètes en cohérence avec leur choix. La charte devrait être signée avant les vacances 2007 et servir de base à l’un ou l’autre projet pilote.

retour


Projet de modification et d’extension des zones de protection spéciale et des réserves forestières – finalisation du projet

En Janvier dernier, la plateforme de la Forêt de Soignes organisait une consultation sur le projet de Bruxelles Environnement - IBGE qui portait sur la modification des délimitations des zones de protection spéciale et des réserves forestières. Pour rappel, dans ces zones, le public est tenu de rester sur les chemins et les chiens doivent être tenus en laisse.

Cette réunion s’est tenue le 16 janvier dernier à Boitsfort en présence de la Ministre de l’environnement Evelyne Huytebroeck et vous étiez plus de 80 à y assister. Les échanges furent constructifs. Trois types d’avis se dégagèrent des discussions qui suivirent la présentation du projet : des personnes contentes que la nature soit d’avantage protégée en forêt de Soignes ; les personnes qui déplorent que les chiens ne puissent plus se promener sans laisse dans ces zones ; et les personnes qui s’interrogeait sur la manière dont les gestionnaires pourront faire respecter ces nouvelles dispositions.

Suite à cette rencontre, les utilisateurs de la forêt pouvaient également remettre leur avis par écrit à la plateforme jusqu’au 30 janvier. 14 personnes utilisèrent ce canal pour s’exprimer.
L’ensemble de vos réactions a conduit Bruxelles Environnement - IBGE à revoir sa copie et à apporter quelques modifications au projet initial :

  • la zone 5 (entre l’avenue de Tervuren et la drève des Brûlés - 21,65 ha) : initialement il était prévu de lui octroyer un statut de zone de protection spéciale. Suite aux avis exprimés, cette zone a été ajoutée à la réserve forestière du Rouge-Cloître ;
  • la partie située entre la drève du Haras et la drève de l'Infante : cette zone bénéficiera d’un statut de zone de protection spéciale et ce, afin de créer une zone homogène et cohérente avec la Région flamande,
  • enfin, la partie située au dessus de l’Etang du Fer à cheval et des réserves naturelles des Enfants Noyés et du Vuylbeek : la proposition de lui octroyer un statut de zone de protection spéciale a été retiré afin de permettre aux habitants proches d'y promener leurs chiens sans laisse.

« Comment assurer la mise en application de ces mesures ? » se posait un certain public. Bruxelles Environnement - IBGE envisage d’augmenter les effectifs des surveillants forestiers et de mieux ajuster leur présence à la présence du public c’est-à-dire, après les heures de travail, les WE et jours fériés.

Le projet est maintenant ficelé. Bruxelles Environnement – IBGE l’a transmis pour qu’il soit approuvé par le Gouvernement de la Région Bruxelles-Capitale afin de pouvoir être mis en application.

Comme à l’habitude, nous vous tiendrons informés des suites de ce dossier sur notre site et / ou dans les news à venir.

Pour plus de détails sur les différentes versions du projet >>>

retour


Etre cycliste en forêt... un parcours !

A la suite de la réunion entre les gestionnaires régionaux et les associations de cyclistes, ces dernières ont défini les "Pincipaux axes empruntés par les cyclistes quotidiens pour traverser la forêt de Soignes".

Lors de la réunion du 25 octobre organisée par la plateforme, il fut convenu que les associations de cyclistes établiraient un diagnostique précis du « vécu » des cyclistes en forêt de Soignes.
Quelques mois plus tard c'est chose faite. Les associations - le GRACQ d'Auderghem en concertation avec d'autres locales du GRACQ, le Fietserbond et Rando-Vélo - ont remis, aux gestionnaires des trois Régions et aux bureaux d'études qui élaborent le schéma directeur de la Forêt de Soignes, un document d'une trentaine de pages qui décrit non seulement les itinéraires principaux empruntés par les cyclistes quotidiens mais également les difficultés rencontrées sur ces parcours (traversée des grands axes, tunnels inondés, revêtements inadéquats ou non entretenus, barrières pénalisantes, signalisation inexistante, "nœuds" problématiques comme à Groenendael ou à Waterloo, etc.). Conscientes qu’il n’est pas possible de trouver une solution à chacun des problèmes dans l’immédiat, les associations ont également proposé un ordre de priorité aux améliorations souhaitées.

Bruxelles Environnement - IBGE n'a pas attendu les recommandations du schéma directeur pour prendre une première initiative souhaitée: l’installation d’un panneau indiquant le tunnel qui permet de passer sous le Ring au bout de la Drève de Bonne Odeur.

Pour suivre l'évolution de ce dossier, nous vous conseillons de visiter le site de Bernard Frippiat (baliseur Rando-Vélo et GRACQ-Auderghem). Il y recense les améliorations en forêt de Soignes pour les cyclistes!

Le document, ainsi que la carte annexe, peuvent être consultés ou téléchargés sur le site du Gracq-Auderghem.

Une publication de la Plateforme de la Forêt de Soignes | www.soignes-zonien.net | Se désinscrire>>
Platform Zoniënwoud : News

MAART 2007

Inhoudstafel

Zoals altijd: kijk gauw in onze online agenda naar de activiteiten in het Zoniënwoud of voeg uw eigen activiteiten in!


Edito

Eindelijk is het lente, de tijd waarin de natuur ontwaakt en in zekere zin ook het moment waarop sommige projecten van het platform ontluiken: een raadpleging over de beschermde gebieden waarbij velen van u hun zegje deden en enkele wijzigingen voorstelden, een dialoogproces tussen Leefmilieu Brussel en de jongerenverenigingen om hun onderlinge samenwerking te verbeteren, wat iedereen ten goede komt, en het zoeken naar constructieve oplossingen met de fietsersorganisaties, wat al leidde tot enkele praktische uitwerkingen.

Kortom, een vruchtbare oogst waarvan u de komende maanden de effecten op het terrein moet kunnen zien. We hopen u dus graag te ontmoeten in het bos.

terug


Boomslepen met paarden in het Zoniënwoud


© Madeline Hammond

Trekpaarden in het Zoniënwoud?
We bevinden ons niet in de vorige eeuw, maar wel degelijk in de huidige tijd. Wie het gezien heeft, die heeft waarschijnlijk Bart opgemerkt. Hij komt regelmatig in het bos, samen met andere trekpaarden. Deze paarden zijn veel sterker dan renpaarden of pony’s. Ze wegen tussen 650 en 1000 kg, afhankelijk van het ras. Ze hebben een lange geschiedenis: ze trokken postkoetsen, landbouwwerktuigen en trekschuiten. Het leger gebruikte hen voor de cavalerie en de artillerie. Tegenwoordig worden ze gebruikt voor het trekken van huifkarren, het slepen van boomstammen van de plaats van het omhakken naar de plaats van het ophalen, de garnalenvangst, maar ook de melk van de merries! Onze Belgische trekpaarden staan wereldwijd bekend om hun rustige karakter, hun gehoorzaamheid en hun werklust.

Hoe gaat de bosexploitatie met paarden in zijn werk?
Gevallen of omgehakte bomen worden ter plaatse ontdaan van takken en stronk. De stam wordt verplaatst door een machine of een paard. Bij het slepen door een paard werken mens en paard samen. Het paard krijgt een soort grote halsband van leer en hout op zijn schouders. Daaraan komen de teugels en een balk die dient om lange stammen te trekken. De takken zijn verwijderd, maar de schors is nog aanwezig. Het paard gehoorzaamt op gesproken commando’s. Enkele woorden in de gewone taal van de boomsleper zijn voldoende.

En ons milieu?
Deze traditionele techniek beschermt de kwetsbare natuur van het bos. Ons bos heeft een dunne vruchtbare bodemlaag, die kan worden beschadigd door veelvuldig gebruik en door het gewicht van grote bosbouwmachines. Een paard richt minder schade aan: hij maakt geen sporen, heeft geen weg nodig, kan makkelijk tussen twee bomen doorgaan zonder ze te beschadigen, zijn gewicht is altijd verdeeld over minstens drie benen, hij is stil en veroorzaakt geen vervuiling. Bovendien kan hij werken op de flinke hellingen die wij hebben in het Zoniënwoud, zonder dat hij uitglijdt! Maar de keerzijde is dat een paard slechts een beperkt gewicht en lengte kan slepen. Hij kan geen beukstam van 25 m lengte trekken. We zien hem vaker aan het werk in een naaldbos of met kleinere bomen. Hij zal dus de gemotoriseerde machines in onze beukenkathedraal niet vervangen, maar hij is een interessant alternatief, dat verder onderzoek verdient. Deze vorm van bosbewerking is onderdeel van een duurzaam beheer en verenigt zowel ecologische als economische aspecten. Tegelijkertijd wordt het milieu gerespecteerd en samenwerking gestimuleerd. Leefmilieu Brussel - BIM heeft dat goed begrepen en maakt graag gebruik van de diensten van de vzw Paard en Bos.

Vergeet bij uw volgende wandeling niet om Bart te begroeten!

Madeline Hammond,
Natuurgids

Meer informatie op www.chevaletforet.be (ook in het Nederlands).

Wilt u ook een aspect van het Zoniënwoud laten ontdekken?
Stuur uw artikel naar Barbara de Radiguès, barbara@soignes-zonien.net, A. Bréartstraat 77, 1060 Brussel of bel naar 0479/78.24.54.

terug


Charter "Jongeren en groene ruimte"

De jongerenverenigingen en Brusselse groenbeheerders engageren zich...

Hoe verenigen we het gebruik van het bos door een steeds groter publiek, een speelplek voor jongeren, spontane initiatieven door de leiding op het terrein, respect voor de natuur en milieubescherming...? Hoe optimaliseren we de samenwerking tussen jeugdverenigingen en de groenbeheerders van het Brusselse gewest? Een heleboel vragen, waarop een groot aantal jeugdverenigingen, de groenbeheerders - Leefmilieu Brussel - BIM en het kabinet van minister Evelyne Huytebroeck geprobeerd hebben een antwoord te geven.

Dit dialoogproces vond plaats in drie fasen. De eerste vergadering was bedoeld voor de kennismaking, het identificeren van ieders uitdagingen en doelstellingen en het nagaan van de bereidheid tot samenwerking. De tweede bijeenkomst diende voor het uittekenen van de krijtlijnen van de samenwerking, het preciseren van ieders ideeën en het bespreken van de voorgestelde en verwachte verbintenissen. Tijdens de derde vergadering werd een charter opgesteld, waarin de wederzijdse verplichtingen van de deelnemende partijen zijn opgenomen.

Nu moeten de partners hun collega’s binnen hun organisatie raadplegen, het document afwerken en zich verbinden tot concrete acties die overeenstemmen met hun keuze. Het charter moet ondertekend zijn voor de zomervakantie en dient als basis voor een toekomstig pilootproject.

terug


Project voor de wijziging en uitbreiding van de speciale beschermingsgebieden en bosreservaten – afronding van het project

In januari organiseerde het platform van het Zoniënwoud een raadpleging over het project van Leefmilieu Brussel - BIM voor de wijziging van de grenzen van de speciale beschermingsgebieden en de bosreservaten. Zoals u zich herinnert, mag het publiek in deze gebieden de paden niet verlaten en moeten honden aan de leiband worden gehouden.

Deze bijeenkomst vond plaats op 16 januari in Bosvoorde, in aanwezigheid van minister van Leefmilieu Evelyne Huytebroeck en 80 deelnemers. De uitwisselingen waren constructief. Er konden drie soorten meningen worden gedistilleerd uit de discussie die volgde op de voorstelling van het project: mensen die blij waren dat de natuur beter beschermd wordt in het Zoniënwoud; mensen die betreurden dat honden niet meer zonder leiband konden lopen in de betreffende gebieden; en mensen die zich afvroegen hoe de beheerders deze nieuwe bepalingen konden laten naleven. Ook na deze bijeenkomst konden gebruikers van het bos tot 30 januari hun mening schriftelijk doorgeven aan het platform. Veertien mensen maakten gebruik van deze mogelijkheid.
Al uw reacties zetten Leefmilieu Brussel - BIM ertoe aan om zijn kopie te herzien en enkele wijzigingen aan te brengen aan het initiële project:

  • zone 5 (tussen de Tervurenlaan en de Verbrandendreef - 21,65 ha): eerst was voorzien om deze zone het statuut van een speciaal beschermingsgebied te geven. Als gevolg van de reacties is deze zone toegevoegd aan het bosreservaat van het Roodklooster;
  • het gedeelte tussen de Harasdreef en de Infantendreef: deze zone krijgt het statuut van een speciaal beschermingsgebied om een homogene en coherente zone te vormen met het Vlaamse Gewest;
  • het gedeelte boven de Hoefijzervijver en de natuurreservaten van de Verdronken Kinderen en de Vuylbeek: het voorstel om dit gedeelte het statuut toe te kennen van een speciaal beschermingsgebied is ingetrokken, zodat de buurtbewoners er hun hond kunnen uitlaten zonder leiband.

‘Hoe zorgen we ervoor dat deze maatregelen worden toegepast?’ vroeg een deel van het publiek zich af. Leefmilieu Brussel - BIM wil het aantal boswachters opvoeren en hun aanwezigheid beter aanpassen aan de aanwezigheid van het publiek, dat wil zeggen, na de werkuren, tijdens het weekend en tijdens feestdagen.

Daarmee is het project nu goed geformuleerd. Leefmilieu Brussel - BIM heeft het ter goedkeuring voorgelegd aan de regering van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, zodat het ten uitvoer kan worden gebracht.

Zoals gebruikelijk houden wij u op de hoogte van het vervolg van dit dossier op onze website en/of in de komende nieuwsbrieven.

Voor meer informatie over de verschillende versies van het project >>>

terug


Fietsen in het bos... een parcours!

Na hun vergadering met de beheerders van het Gewest stelden de fietsersverenigingen een plan op met de ‘Belangrijkste paden die dagelijkse fietsers gebruiken om het Zoniënwoud te doorkruisen’.


Tijdens de vergadering van 25 oktober die was georganiseerd door het platform werd overeengekomen dat de fietsersverenigingen een nauwkeurige analyse zouden maken van de ervaringen van de fietsers in het Zoniënwoud.
Een paar maanden later was die klaar. De verenigingen - GRACQ Oudergem in overleg met andere lokale afdelingen van GRACQ, de Fietsersbond en Rando-Vélo - overhandigden de beheerders uit de drie gewesten en de studiebureaus die het richtschema van het Zoniënwoud uitwerken een document van een dertigtal bladzijden. Daarin staan niet alleen de paden die de dagelijkse fietsers gebruiken, maar ook de moeilijkheden die ze daar ondervinden (oversteken van drukke wegen, ondergelopen tunnels, slecht of niet onderhouden wegdek, hinderlijke slagbomen, onbestaande wegwijzers, problematische verkeersknopen zoals in Groenendaal of in Waterloo, enz.). Aangezien zij beseffen dat niet voor elk probleem onmiddellijk een oplossing kan worden gevonden, brachten de verenigingen eveneens een volgorde van belangrijkheid aan in de gewenste verbeteringen.

Leefmilieu Brussel - BIM wachtte de aanbevelingen van het richtschema niet af om een eerste gewenste initiatief te nemen: het aanbrengen van een bord ter aanduiding van de tunnel onder de Ring aan het einde van de Welriekende Dreef.

Als u de evolutie van dit dossier wilt volgen, dan kunt u terecht op de website van Bernard Frippiat (markeerder van Rando-Vélo en GRACQ-Auderghem). Daar houdt hij de verbeteringen in het Zoniënwoud voor de fietsers bij!

Het document en de bijgevoegde kaart kunnen ook worden bekeken en gedownload op de website van Gracq-Oudergem.

Een publicatie van het platform Zoniënwoud | www.soignes-zonien.net | Uitschrijven >>
Nederlandse tekst